Kí ni Àkàwé Jésù?
Àkàwé Jésù jẹ́ àwọn ìtàn kúkúrú, tí ó ṣe kedere, tí a fà láti inú ìgbésí-ayé ojoojúmọ́ ní Palestine ní ọ̀rúndún kìíní, tí ó ṣípayá àwọn òtítọ́ tí ó pamọ́ nípa Ìjọba Ọlọ́run. Jésù lo àkàwé láti fi ṣípayá àwọn ohun ìjìnlẹ̀ Ọlọ́run fún àwọn tí ń wá a, àti láti fi pamọ́ wọ́n fún àwọn tí ọkàn wọn ti le ní àìgbàgbọ́, ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ Aísáyà. Gẹ́gẹ́ bí
Mátéù 13:34-35, Jésù kò sọ ohunkóhun fún àwọn ọ̀pọ̀ ènìyàn láìsí àkàwé. Àwọn ìtàn wọ̀nyí kì í ṣe àwọn ìtàn ìwà rere lásán, ṣùgbọ́n àwọn ìtàn tí ń kọlu àwọn ìrètí nípa agbára, àánú, àti ìdájọ́ Ọlọ́run.
Èéṣe tí Jésù fi ń kọ́ni ní àwọn àkàwé?
Lílo àkàwé Jésù tẹ̀lé àṣà àwọn Júù ti mashal—àwọn ìtàn àpèjúwe tàbí àlọ́ tí àwọn rábì ń lò láti ru àwọn èrò jinlẹ̀. Kò dàbí midrash ti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀, tí ó sábà máa ń fikun àwọn ìtumọ̀ tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀, àwọn àkàwé Jésù ń da àwọn èrò inú àìṣedánwò níjàngbọ̀n. Ní Judea tí Róòmù ti gbà, níbi tí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn ti ń bá agbára ọba ṣiṣẹ́ àti níbi tí ìnilára ọrọ̀-ajé ti gbilẹ̀, àwọn ìtàn Jésù ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ọ̀rọ̀ ìṣèlú tí a fi àmì pamọ́. Àkàwé àwọn Òṣìṣẹ́ ní Ọgbà Àjàrà (
Mátéù 20:1-16) koju èrò inú ìwàáṣe tí ó ń fojú wo ẹni tí ó ṣe púpọ̀, nípa fífi hàn pé onígbà ọ̀gbà kan san gbogbo àwọn òṣìṣẹ́ ní oṣùwọ̀n kan náà—ìbáwí líle koko sí ètò ìrànlọ́wọ́ Róòmù àti ìtòlẹ́sẹ̀ ọrọ̀-ajé.
Báwo ni àwọn àkàwé ṣe koju àwọn ètò agbára ní ọ̀rúndún kìíní?
Àwọn àkàwé Jésù ní ìgbà gbogbo ń yí ètò àwùjọ ọjọ́ rẹ̀ padà. Samáríà Oníyọ̀ọ́nú (
Luku 10:25-37) ṣe àjèjì tí a kẹ́gàn ní akọni nígbà tí ó ṣí àìbìkítà ẹ̀sìn ti àlùfáà àti ọmọ Lefi. Fárísì àti agbowó-orí (
Luku 18:9-14) yí ìfojúsùn padà nípa dídáláre olùbáṣepọ̀ lórí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn. Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe ẹ̀kọ́ ẹ̀mí nìkan—wọ́n jẹ́ ìpèníjà tààrà sí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín àṣẹ ẹ̀sìn àti agbára ìjọba Róòmù. Jésù lo fọ́ọ̀mù mashal láti sọ òtítọ́ tí kò lè rọrùn láti ṣàkóso, ní fífi ẹ̀kọ́ ìyípadà sínú àwọn àwòrán ọ̀gbìn àti ilé tí ó dà bíi pé kò léwu.
Àwọn Aṣírí Èdè Wo Ni Àwọn Òwe Ní?
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n kọ ọ́ sí Gíríìkì, Jésù sọ àwọn òwe wọ̀nyí ní èdè Árámáíkì, àti àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì tí wọ́n yàn ní ìwúwo ẹ̀kọ́ ńlá. Ọ̀rọ̀ Gíríìkì basileia (ìjọba) yọ́ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, tí kò túmọ̀ agbègbè ilẹ̀ ṣùgbọ́n ìjọba aláàyè Ọlọ́run tí ń wọ inú ìtàn ẹ̀dá. Nínú Òwe Ẹsẹ̀ Mọ́stadì (
Máàkù 4:30-32), àwòrán ẹsẹ̀ kékeré tí ó di igi ńlá ṣàfihàn àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Májẹ̀mú Láíláí ti ìmúpadàbọ̀sípò, tí ó dábàá pé ìjọba Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀ ní àwọn ọ̀nà tí ó pamọ́, tí kò ṣe pàtàkì. Ìròyìn Árámáíkì ti hesed—ìfẹ́ tí ó dúró ṣinṣin—ni ìpìlẹ̀ gbogbo òwe àánú, tí ó so ẹ̀kọ́ Jésù pọ̀ tààrà sí ìdúróṣinṣin májẹ̀mú ti Jèhófà.
Báwo Ni A Ṣe ń Tumọ̀ Àwọn Òwe Tí Ó ń Jà Nínú Ìtumọ̀ Lónìí?
Àwọn ọ̀mọ̀wé ń jiyàn lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ òwe. Ọ̀gbàǹkọ̀ọ̀kan tí kò ṣòótọ́ (
Luku 16:1-13) ṣe ìdààmú fún àwọn olùkà: ṣé Jesu yìn ìwà àìṣòótọ́? Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀mọ̀wé gbà pé Jesu tẹnu mọ́ ọgbọ́n oníṣẹ́ náà nínú ṣíṣe ààbò fún ọjọ́ iwájú rẹ̀, ó sì rọ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ láti jẹ́ oníṣẹ́ tí ó ní ìmọ̀-ọgbọ́n bákan náà nínú àwọn ọ̀ràn tẹ̀mí. Àkàwé Àwọn Òṣìṣẹ́ Nínú Ọgbà Àjàrà gbé ìbéèrè dìde nípa òdodo Ọlọ́run lòdì sí oore-ọ̀fẹ́. Dípò fífúnni ní ìtumọ̀ kan ṣoṣo, kíkà pẹ̀lú ìgbàgbọ́ mú àwọn ìdààmú wọ̀nyí dúró: ìlàọ̀rọ̀ Ọlọ́run kọjá àwọn ẹ̀ka èrò ènìyàn ti iṣẹ́-ìwà. Àwọn àkàwé líle kókó wọ̀nyí ń ké sí ìfọ̀rọ̀wérọ̀ àpapọ̀ tí ń lọ lọ́wọ́ dípò yíyanjú kíákíá.
Báwo Ni Àwọn Àkàwé Ṣe Wúlò Nínú Ìgbésí Ayé Òde Òní?
Ríro àwọn àkàwé nínú àwọn ọ̀rọ̀-ọjọ́ òde òní ṣí agbára wọn tí ó wà pẹ́lú wa. Àkàwé Arákùnrin Samaria tó dára di ìtàn nípa àwọn ìṣòro àwọn asálọ̀-ọ̀tá àti ìyọ́nú tí ó kọjá àṣà. Ọmọ Onínàkínà ń fi àwọn ìdílé tí ń dojú kọ ìmúláradá àti ìlàjà. Àwọn Òṣìṣẹ́ Nínú Ọgbà Àjàrà ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn àríyànjiyàn nípa owo-ọ̀yà tí ó tọ́ àti iyì ọrọ̀-ajé. Àwọn àkàwé Jesu ṣì ń jẹ́ àwọn ìtàn tí ń yí ìlànà padà nítorí wọ́n ń bá a nìṣó láti kojú àwọn ètò agbára—èyí tí ìṣèlú, ẹ̀sìn, tàbí ọrọ̀-ajé—tí ń sọ pé àwọn ni aláṣẹ gíga jùlọ. Wọ́n ń pe gbogbo ìran láti ronú nípa ayé bí Ọlọ́run ṣe fẹ́: tí a ṣètò nípa àánú, kì í ṣe iṣẹ́-ìwà; nípa oore-ọ̀fẹ́, kì í ṣe ojúkòkòrò.
Àwọn Kókó Pàtàkì
- Àwọn àkàwé Jesu jẹ́ àwọn ìtàn tí ń yí ìlànà padà tí ó kojú ìṣàkóso Róòmù, ìgbéraga ẹ̀sìn, àti àìdájọ́ ọrọ̀-ajé ní Palestine ní ọ̀rúndún kìíní.
- Ìrísí àkàwé tẹ̀lé àṣà mashal ti àwọn Júù ṣùgbọ́n ó dáwọ́ dúró lórí àwọn èrò inú tí ó rọrùn nípa agbára àti òdodo Ọlọ́run.
- Ìtúpalẹ̀ èdè ti Gíríìkì àti Aramaic ṣí àwọn ipele tẹ̀mí tí ó jinlẹ̀ nípa ìjọba Ọlọ́run àti ìdúróṣinṣin májẹ̀mú.
- Àwọn àkàwé tí ń fa àríyànjiyàn bíi Oníṣẹ́ Aláìṣòótọ́ ń ké sí ìfọ̀rọ̀wérọ̀ àpapọ̀ tí ń lọ lọ́wọ́ àti dídá àwọn ìdààmú tẹ̀mí tí ó wúlò mú.
Ìparí
Àwọn àkàwé Jesu jẹ́ púpọ̀ ju àwọn ìtàn ìwà tí ó ti pẹ́ lọ. Wọ́n jẹ́ àwọn ìtàn ìyípadà tí ó ṣí àwọn àìdájọ́ ọjọ́ wọn payá nígbà tí wọ́n ń tọ́ka sí ìjọba àánú àti òdodo Ọlọ́run tí ń bọ̀. Nípa kíkẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀kọ́ ìtàn wọn, ìjìnlẹ̀ èdè wọn, àti ìdíjú tẹ̀mí wọn, a ṣàwárí pé àwọn ìtàn wọ̀nyí ṣì ní agbára láti rú èrò balẹ̀, yí wa padà, àti láti sún wa. Jesu ń pe gbogbo olùkà láti gbọ́ tuntun—àti láti gbé ìgbésí ayé—ìpàtàkì ìyípadà ti Ìjọba Ọlọ́run.
