Àkàwé arákùnrin ará Samaria tó dára, tí a kọ nínú Luku 10:25-37, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìtàn tó ní ipa púpọ̀ kì í ṣe nínú Bíbélì nìkan ṣùgbọ́n pẹ̀lú nínú ìtàn àwọn ènìyàn. Ọ̀rọ̀ náà "Arákùnrin ará Samaria tó dára" ti di àmì àgbàláyé fún ìkẹ́, tí ó fi orúkọ rẹ̀ fún àìmọye àwọn ilé ìwòsàn, àwọn àjọ ìránṣẹ́, àti àwọn òfin tí ń dáàbò bo àwọn tí ń ran àwọn ẹlòmíràn lọ́wọ́ ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè.
Àkópọ̀: Ìbéèrè Ìdánwò
A sọ àkàwé yìí lẹ́sì ìbéèrè agbẹjọ́rò kan tí ó fẹ́ dán Jesu wò. Ó béèrè, "Kí ni kí n ṣe kí n lè jogún ìyè ayérayé?" Nígbà tí Jesu dá ìbéèrè náà padà sí ọ̀dọ̀ òfin, agbẹjọ́rò náà dáhùn lọ́nà tí ó tọ́: "Fẹ́ Olúwa Ọlọ́run rẹ... kí o sì fẹ́ aládùúgbò rẹ gẹ́gẹ́ bí ara rẹ." Ṣùgbọ́n ní wíwá ọ̀nà láti dárí ara rẹ̀, ó tún béèrè, "Ta ni aládùúgbò mi?" Ìbéèrè yìí fi ìjiyàn gbígbóná jan-jan hàn nínú ẹ̀sìn àwọn Júù ti ọ̀rúndún kìíní. Ọ̀pọ̀ àwọn aṣáájú ẹ̀sìn fi òpin sí "aládùúgbò" sí àwọn Júù ẹlẹgbẹ́ wọn nìkan, wọn yọ àwọn Kèfèrí àti ní pàtàkì àwọn ará Samaria.
Ìtàn Bíbélì
Ọkùnrin kan ń sọ̀kalẹ̀ láti Jerusalẹmu lọ sí Jeriko, nígbà tí ó sì ṣubú sí ọwọ́ àwọn olè. Wọ́n bọ́ aṣọ rẹ̀ kúrò, wọ́n nà án, wọ́n sì lọ, wọ́n fi í sílẹ̀ ní àbọ̀ ikú.
— Luku 10:30Àlùfáà àti Ará Léfì: Àìbìkítà Tí Ó Ní Àwawi
Àwọn ènìyàn méjì àkọ́kọ́ tí ó kọjá — àlùfáà kan àti ọmọ Léfì kan — jẹ́ àwọn tí ó ní ipò gíga nínú ìsìn àwọn Júù. Àwọn méjèèjì rí ẹni tí ó farapa náà ṣùgbọ́n wọ́n "kọjá ní apá kejì ọ̀nà." Ìṣe yìí kì í ṣe àìbìkítà lásán; nínú àṣà ìgbà náà, fífọwọ́kan òkú tàbí ẹni tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ kú yóò sọ wọ́n di aláìmọ́ nípa ìlànà ìsìn, wọn kì yóò sì lè ṣe iṣẹ́ ìsìn wọn nínú tẹ́ńpìlì.
✦ Àkíyèsí Ilẹ̀ àti Ọ̀nà
Ọ̀nà láti Jerusalẹmu sọ̀kalẹ̀ lọ sí Jeriko jìn tó kìlómítà mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n (27 km), pẹ̀lú gíga ilẹ̀ tí ó dínkù ní fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ẹgbẹ̀rún mítà kan. Ọ̀nà náà gba inú aṣálẹ̀ tí ó dá wà kọjá, ó sì gbajúmọ̀ fún ewu àwọn olè. Opitan Josephus àti onímọ̀ ilẹ̀ Strabo jẹ́rìí sí ewu líle tí ó wà ní ọ̀nà yìí ní ọ̀rúndún kìíní.
Ará Samaria: Akọni Tí A Kò Retí
Yíyan ará Samaria gẹ́gẹ́ bí akọni ìtàn náà ni ohun tí ó ya àwọn olùgbọ́ ìgbà náà lẹ́nu jùlọ. Àwọn Júù àti àwọn ará Samaria ti ní ìkórìíra láàárín ara wọn fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún, wọ́n sì ń yẹra fún ìbáṣepọ̀ pátápátá.
Ṣùgbọ́n ará Samaria kan, bí ó ti ń rìn lọ, ó dé ibi tí ó gbé wà: nígbà tí ó sì rí i, àánú ṣe é. Ó sì tọ̀ ọ́ lọ, ó di ọgbẹ́ rẹ̀, ó da òróró àti ọtí wáìnì sí i, ó sì gbé e gun ẹranko òun tìkára rẹ̀, ó mú un wá sí ilé èrò, ó sì ṣe ìtọ́jú rẹ̀. Ní ọjọ́ kejì, nígbà tí ó ń lọ, ó yọ owó fadaka méjì, ó fifún olúwa ilé èrò, ó sì wí fún un pé: Ṣe ìtọ́jú rẹ̀; ohunkóhun tí ìwọ bá sì ná lé e, nígbà tí mo bá padà dé, èmi ó san án fún ọ.
— Luku 10:33-35✦ Àyẹ̀wò Ìnáwó
Owó dínárì méjì bá owó-iṣẹ́ ọjọ́ méjì ti òṣìṣẹ́ gbáàtúù mu. Ará Samaria náà kò ṣe ìrànlọ́wọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún ṣèlérí láti san gbogbo owó tí ó bá tún jáde. Èyí fi ìrúbọ pípé hàn: àkókò, owó, àánú àtọkànwá, àti ewu ara ẹni.
Ìbéèrè Tí Jesu Yí Padà
Dípò kí ó dáhùn tààrà pé "ta ni aládùúgbò mi?", Jesu yí ìbéèrè náà padà pátápátá:
Nínú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí, èwo ni ìwọ rò pé ó jẹ́ aládùúgbò fún ẹni tí ó bọ́ sí ọwọ́ àwọn olè?
— Luku 10:36Ìbéèrè àkọ́kọ́ wá ọ̀nà láti fi ààlà sí ìfẹ́: "Ta ni ó yẹ kí n ràn lọ́wọ́?" Ìbéèrè Jesu ṣí ọkàn payá: "Ṣé ìwọ ń di aládùúgbò fún àwọn tí ó nílò ìrànlọ́wọ́?" Ìyàtọ̀ yìí yí ìfẹ́ padà láti ọ̀rọ̀ òfin lásán sí ìgbésí ayé ìṣe.
Ẹ̀kọ́ Pàtàkì Mẹ́ta:
- Ìfẹ́ ré kọjá gbogbo ààlà: Àánú kò ní ààlà ẹ̀yà, ẹ̀sìn, tàbí orílẹ̀-èdè. Ará Samaria náà ran ẹni tí ó farapa lọ́wọ́ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Júù ni.
- Ìgbàgbọ́ gbọ́dọ̀ bá iṣẹ́ rere rìn: Àlùfáà àti ọmọ Léfì ní ìmọ̀ ẹ̀sìn tó jinlẹ̀ ṣùgbọ́n wọ́n kùnà nínú ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ: fífẹ́ni nípa ìṣe.
- Ìbéèrè tó tọ́ kì í ṣe "ta ni aládùúgbò mi?" bí kò ṣe "ṣé mo ń ṣe aládùúgbò?": Jesu parí pẹ̀lú àṣẹ rírọrùn ṣùgbọ́n tó lágbára: "Máa lọ, kí ìwọ kí ó sì ṣe bẹ́ẹ̀."
Àkàwé Ará Samaria Tó Dára ń bá a lọ láti pe gbogbo ìran níjà. Nínú ayé tí ó kún fún ìpínyà, níbi tí ó ti rọrùn láti "kọjá ní apá kejì ọ̀nà" níwájú ìrora ẹlòmíràn, ẹ̀kọ́ Jesu ń dún pẹ̀lú agbára tí kò dínkù: ìfẹ́ tòótọ́ béèrè ìṣe, ìrúbọ, àti ìfẹ́ láti wó gbogbo odi lulẹ̀ láti ran ẹni tí ó wà nínú ìṣòro lọ́wọ́.