Gioan Tẹ́y Giả jẹ́ àkópọ̀ láàárín Ìwé Mímọ́ Àtijọ́ àti ìṣẹ́ àṣẹ́ Jesu Kristi. Wikipedia — John the Baptist kó gbogbo orísun Tẹ́tí, ìwádìí ilẹ̀ (àpẹẹrẹ ìjíròrò nípa Đô-tha-nơ), àti ìmúrasílẹ̀ nínú Islam; Britannica — Saint John the Baptist ṣàpèjúwe ipa “ẹni tó ń ṣètò ọ̀nà”; Jewish Virtual Library — John the Baptist (tàbí wá àtúnyẹ̀wò tó bá yẹ) fi àkópọ̀ àkànṣe náà hàn nínú àkópọ̀ Jùù ní ọrundun kẹta. Àwọn Kristẹni kó New Advent (John the Baptist) nípa ayẹyẹ ìbí àti ìkú mímú. Ìwé: Bible Gateway — Luka 1 (ìtàn ìbí Gioan); Mt 3; Mc 1; Ga 1:6–34.
Trong Phúc âm
Nínú Ìhìn Rere Luka 1 sọ ìtàn ìyàwó Gioan àti Jesu Kristi pọ̀ — àkópọ̀ ìwé tó ṣe pàtàkì. Àwọn Ìhìn Rere gba pé Gioan ń kó ìhìn, ń ṣe bápítẹ́mù pẹ̀lú omi, ń tọ́ka sí Ẹni tó lágbára jù; Ga 1 ṣàpèjúwe ipa rẹ gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́rìí. Mt 11 àti Mt 14 (ikú) fi hàn pé àkópọ̀ kì í ṣe àfihàn nìkan ṣùgbọ́n ní àkópọ̀ àkúnya àkúnya tirẹ.
Ó yẹ kí ó dàgbà, ṣùgbọ́n mo phải nhỏ đi.
— Gioan 3:30 (tẹ́lẹ̀)Èyí ni Ọmọ Àguntan Ọlọ́run, Ẹni tó ń pa ẹ̀sùn ayé run.
— Gioan 1:29b (tẹ́lẹ̀)
Phân tích nguồn
Ìtúpalẹ̀ orísun Wikipedia jẹ́ wúlò láti rí ìwòye Islam (Yahya) pẹ̀lú Kristẹni; Britannica kó ìtàn iṣẹ́ ọnà ìwọ̀n; JVL ṣe iranlọwọ pẹ̀lú àkópọ̀ Jùù. Àṣìṣe: kàn tọ́ka sí Mt 3 ṣùgbọ́n kọ́ Luka 1 — padà àkópọ̀ Maria–Iṣáve/Gioan. Iṣẹ́: kọ́ ojúewé kan láti fi Mc 1:1–8 pẹ̀lú Ga 1:19–34 nípa bí a ṣe ṣe àfihàn iṣẹ́ ẹlẹ́rìí.
Lộ trình
Ọna Lc 1; Mt 3; Mc 1; Ga 1; Mt 11; Mt 14; tọ́ka sí apá kan ní Britannica àti apá kan ní Wikipedia nípa “Essenes” láti mọ àkópọ̀, má ṣe dápọ̀ Gioan pẹ̀lú ẹgbẹ́ yìí bí kò sí ẹ̀rí ìwé.
Tóm tắt
- Àkótán Wikipedia: ọ̀pọ̀ ẹ̀sìn, ìwádìí ilẹ̀; Britannica: àkótán yarayara.
- JVL: àkópọ̀ Jùù; New Advent: ayẹyẹ àti ìkú mímú Kristẹni.
- Gba Luka 1 àti àwọn apá bápítẹ́mù nínú mẹ́rin Ìhìn Rere.
- Gioan jẹ́ àpẹẹrẹ ìkànsí: “Ó yẹ kí ó dàgbà, mo phải nhỏ đi.”
