Ọ̀pọ̀ ènìyàn tó ń ka Bíbélì àkọ́kọ́ rò pé ó jẹ́ ìwé kan ṣoṣo tí onkọ̀wé kan kọ. Ní tòótọ́, Bíbélì jẹ́ àkójọpọ̀ tó ní ọ̀pọ̀ ìwé — ewi, ìtàn, òfin, ìtàn àbá, Ìhìn Rere, lẹ́tà — tí a dá sílẹ̀ nípasẹ̀ ọ̀pọ̀ ọdún. Ìbéèrè “ta ni kọ?” nítorí náà, gbọ́dọ̀ pin sí méjì: onkọ̀wé ènìyàn (èdè, àṣà, àyíká) àti onkọ̀wé àjèjì tí Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run pè ní Ẹ̀mí Mímọ́ tó ń tọ́ka sí i pé Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run jẹ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run gidi títí di òní (Dei Verbum).
Onkọ̀wé ènìyan: ọ̀pọ̀ ènìyan, ọ̀pọ̀ àyíká
Mósè ni a ti so pọ̀ mọ́ Ìwé márùn-ún àkọ́kọ́; àwọn Salm ni a fi orúkọ ọba Dàvìd tàbí àwọn alufaa; àwọn ìwé àbá kọ́kọ́ sọ̀rọ̀ Iṣaiya, Jeremia, bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ; Ìhìn Rere ni a fi orúkọ Mátthèu, Mákò, Luka, Jòhán; àwọn lẹ́tà àwọn aposteli ni a fi orúkọ Pọ́lù, Pẹ́térù, Jákọ́bè… Àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́ àtẹ́yìnwá tún ń jíròrò nípa onkọ̀wé àfikún, àtúnṣe, àti ìtàn àtẹ́yìnwá kíkọ́ ṣáájú kíkọ́ tó di àtẹ̀jáde — èyí kò ní dín ìye àjèjì kù, ṣùgbọ́n ó ràn wá lọ́wọ́ láti mọ irú àkópọ̀ àti àyíká.
Ìdí tí Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run fi sọ pé Ẹ̀mí Mímọ́ ni “onkọ̀wé”?
Ìgbàgbọ́ Katoliki jẹ́rìí pé Ọlọ́run ni onkọ̀wé ikẹhin ti Bíbélì: nípasẹ̀ ènìyàn àti àṣà wọn, Ọlọ́run fẹ́ fún wa ní ohun tó yẹ fún ìgbàlà. Nítorí náà, a ní láti ka gẹ́gẹ́ bí ìtàn àkópọ̀ (ìbéèrè: kí ni onkọ̀wé ènìyàn fẹ́ sọ fún olùkà tó wà ní àkókò yẹn?) àti gẹ́gẹ́ bí Ọ̀rọ̀ alààyè (ìbéèrè: kí ni Ọlọ́run fẹ́ sọ fún Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run lónìí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìtàn?). Méjèèjì nínú ìbéèrè yìí kò ní kó ara wọn jọ.
Nítorí pé ẹ̀ka àkọ́kọ́ ni Ọlọ́run kọ́, gbogbo ọ̀rọ̀ Bíbélì ni Ọlọ́run fi ẹ̀mí rẹ̀ hàn, ó sì ní iye láti kọ́, kó ìkànsí, tọ́ka, kọ́ àwọn olóòótọ́.
— 2 Timọ́tí 3:16 (ìtàn àkópọ̀ — ìtúmọ̀ lè yàtọ̀)Àkójọpọ̀ (canon): ìdí tí àwọn ìwé yìí fi tọ́?
Ìbéèrè “ta ni yàn ìwé wo ni Bíbélì?” kò ní ìdáhùn tó dá lórí ìpàdé kan tó wà ní alẹ́ kan. Nípasẹ̀ ọ̀pọ̀ ọdún, Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run ní ìbáṣepọ̀ ti mọ̀ — nípasẹ̀ ìtọ́sọ́nà Ẹ̀mí Mímọ́ — àwọn ìwé tí a ka, tí a kọ́, àti tí a kà sí ìkànsí fún ìgbàgbọ́. Àkójọpọ̀ Katoliki (tó ní àwọn ìwé Àtijọ́ tí Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run Jésù gba, àti gbogbo Tuntun) jẹ́ abajade ìjẹ́rè àjọ, kì í ṣe ìfẹ́ ẹni kọọkan. Nígbà tí a bá ka ní ilé, ó yẹ kí a pa ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àkójọpọ̀ ẹ̀kọ́ paró: yago fún fífi ìwé àìmọ̀ síi tàbí yọ ìwé tí Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run ti kede nínú Ìjọsìn — èyí tún jẹ́ ọ̀nà láti bọwọ́ fún ìtumọ̀ “Bíbélì ti Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run”.
Ìmúra àti ojúṣe olùkà
Ìmúra dájú pé Bíbélì jẹ́ gidi gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run fẹ́ fún ìgbàlà, kì í ṣe pé gbogbo ọ̀rọ̀ di “ìtumọ̀ àìmọ̀” tó kò ní nílò ẹ̀kọ́ tàbí olùkó. Ẹ̀mí Mímọ́ ń ṣiṣẹ́ nínú Ọ̀rọ̀ àti nínú Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run; nítorí náà, àwọn olùkà ní láti ka pẹ̀lú ìfarabalẹ̀, nípasẹ̀ àtúnyẹ̀wò, béèrè lọ́wọ́ bàbá àjọ, àti fi ìtàn àkópọ̀ ọjọ́ Àìkú ṣe àfihàn. Ìwà yìí yago fún méjèèjì: ìṣàkóso ẹni kọọkan (ìwọ nikan àti ìwé, láìka ẹ̀kọ́) àti ìfarapa (kíkọ́ Bíbélì gẹ́gẹ́ bí ìtàn atijọ́ tó kò ní ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ayé).
Ní ṣoki
- Bíbélì ní ọ̀pọ̀ onkọ̀wé ènìyan àti ọ̀pọ̀ irú.
- Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run jẹ́rìí pé Bíbélì jẹ́ gidi nínú fífi òtítọ́ fún wa ní ìgbàlà.
- Ka pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ àyíká ìtàn àti ìgbàgbọ́ Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run yago fún ìtumọ̀ àìmọ̀.
