Lórí àwọn ilé-iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀, àwọn ènìyàn sábà máa ń fìdí àwọn ẹsẹ Bíbélì méjì lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn wọ́n sì ń béèrè pé, “Èwo nínú wọn ló tọ̀nà?” Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, kì í ṣe àtakò gidi, bí kò ṣe pé à ń túmọ̀ lọ́nà tí kò tọ́ — a ń gbàgbé àyíká-ọ̀rọ̀, a kì í kà sí irú ìwé, tàbí a ń retí pé àwọn ẹsẹ méjì yóò dá ibeere kan náà lóhùn nígbà tí a kò pinnu wọn láti ṣe bẹ́ẹ̀. Ìjọ ń pe wa láti túmọ̀ Ìwé Mímọ́ nínú ìdàpọ̀ Ìjọ àti pẹ̀lú ìrànwọ́ onímọ̀ ọ̀rọ̀-ìwé tí a mọ̀, kí a má sọ ọ́ kúrò nínú ẹ̀kọ́ àti ìsìn.
Àyíká-ọ̀rọ̀ tí ó yàtọ̀ — kì í ṣe òtítọ́ tí ó yàtọ̀
Àpẹrẹ tí a mọ̀: àwọn ìtàn ajíǹde nínú àwọn Ìwé Ìhìn Rere kọ̀ọ̀kan yàtọ̀ ní ìtẹ̀lera àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ — àwọn onímọ̀ ìgbàanì àti òde-òní sábà ń rí èyí gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ àwọn ìtàn tí ó yàtọ̀ nínú àdúgbò kọ̀ọ̀kan, gbogbo wọn sì ń tọ́ka sí ìṣẹ̀lẹ̀ kan: ajíǹde Kristi. Bí a bá ń béèrè pé kí àwọn Ìwé Ìhìn Rere mẹ́rin máa ṣiṣẹ́ bí ìròyìn kámẹ́rà, a ń fi irú ìwé tí kò tọ́ sórí àwọn ìwé ìgbàanì. Fífi àwọn ẹsẹ tí a nílò wéwèé nílò ìfaradà: kọ́kọ́ béèrè pé kí ni ẹ̀sìn tí òǹkọ̀wé ẹ̀dá ń bá lọ́rùn.
Irú ìwé: òfin, ewì, àkàwé, ìfihàn
Ẹsẹ kan láti Orin Dáfídì lè jẹ́ igbe ìrànlọ́wọ́ nínú ìjìyà, kì í ṣe gbólóhùn ètò-ẹ̀kọ́ nípa ìwà Ọlọ́run jákè-jádò Bíbélì gbogbo. Àwọn àkàwé ń lo àbùkù. Ìwé Ìfihàn ń lo àmì-ìṣàpẹẹrẹ. Tí a bá ń túmọ̀ ohun gbogbo bí ẹni pé ó jẹ́ ìwé-ẹ̀kọ́ sáyẹ́ǹsì tàbí ìwé ìrírí, yóò dá “àtakò” èké.
Òfin kúkúrú
Bí àwọn ẹsẹ méjì bá “kọ̀,” ronú: (1) túmọ̀ gbogbo orí; (2) béèrè nípa irú ìwé; (3) wo bí Ìjọ ṣe ń túmọ̀ wọn pa pọ̀ nínú ẹ̀kọ́ àti àwọn ìwé-ìsìn — yàgò fún ìpinnu kánkán láti inú meme kan.
Àwọn nọ́ńbà, orúkọ, àti “àwọn ìyatọ̀ kéékèèké” láàárín ìwé méjì
Àwọn àtòjọ àwọn baba, àwọn nọ́ńbà ìkànìyàn, tàbí orúkọ ibìkan sábà máa ń yàtọ̀ láàárín Ìwé Kíróníkà I–II tàbí àwọn àkọsílẹ̀ tí ó jọra — àwọn olùwádìí sábà ń tọ́ka sí àkópọ̀ orísun, àwọn ọ̀nà ìsọdipúpọ̀, tàbí àwọn ìtẹnumọ́ ẹ̀kọ́ tí ó yàtọ̀ dípò “àwọn ẹya òtítọ́” méjì tí ń takọra nínú ilé-ẹjọ́. Láti fi ìwà rere hàn sí àwọn ìwé ìgbàanì, a gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ béèrè: kí ni òǹkọ̀wé fẹ́ tẹnumọ́ fún òǹkàwé òde-òní? Nígbà náà ni a lè pinnu boya àtakò ìrònú wà — yàgò fún lílo àwọn àtòjọ ìfiwéra ayélujára gẹ́gẹ́ bí ìpinnu tó dájú.
Àwọn lẹ́tà aposteli méjì, ìmọ́lẹ̀ méjì lórí Kristi kan
Pọ́ọ̀lù àti Pétérù (tàbí àwọn aposteli mìíràn) lè tẹnumọ́ àwọn abala tí ó yàtọ̀ nínú àwọn lẹ́tà wọn — àwọn Kristiani ìjímìjí ṣì gbà wọ́n nínú ìdapọ̀ kan, wọn kò pín sí “ẹgbẹ́ Pọ́ọ̀lù” àti “ẹgbẹ́ ẹlòmíràn.” Àríyanjiyan to gun lórí bí a ṣe lè mú àwọn lẹ́tà aposteli rọ́ra jẹ́ ti ẹ̀kọ́ àti asọye, kì í ṣe ti meme ọ̀rọ̀-ọ̀kan. Nígbà tí ẹnìkan bá fìdí ẹsẹ méjì hàn láti fi hàn pé Ẹ̀kọ́ wà ní “ogun abẹ́lé,” a lè pè wọ́n láti ṣí gbogbo lẹ́tà náà kí wọ́n sì wo bí ìsìn ṣe ń fi wọ́n pa pọ̀ ní ọjọ́ Àìkú.
Nígbà tí àwọn ẹlòmíràn ń lo Ìwé Mímọ́ láti “borí” nínú àríyanjiyan
Má ṣe dákọ ẹ̀kọ́ yẹn: àwọn Kristiani ń súnmọ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run láti bá Ọlọ́run pàdé àti láti fẹ́ràn àwọn ẹlòmíràn, kì í ṣe láti pa àwọn ọ̀tá run lórí ayélujára. Bí a bá ní ìjà, o lè pè: “Ṣé a ó ka gbogbo orí náà pẹ̀lú onímọ̀?” — iṣẹ́lẹ̀ oníwà pẹ̀lẹ́ ti jẹ́ ẹ̀rí.
Àwọn onímọ̀ ọ̀rọ̀-ìwé tí a mọ̀ àti ipa àlùfáà
Àwọn ìwé tí ó ní imprimatur / nihil obstat, àwọn àbájáde láti àwọn diocese, tàbí àwọn asọye láti ọ̀dọ̀ àwọn òǹkọ̀wé tí a fọwọ́sí ń ràn wá lọ́wọ́ láti yàgò fún àwọn èrò àdáni tí ń ṣe bí “ìfẹ́ Ọlọ́run”. Àlùfáà àdúgbò sábà mọ agbo ẹran: mú àwọn ìbéèrè pàtó wá dípò gbogbo ìwé ní ẹ̀ẹ̀kan — àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì lè tẹ̀ síwájú lọ́nà tí ó rọrùn.
