Sa ikatlong kabanata ng Ikaapat na Ebanghelyo (Juan 3:1–21), isinalaysay ni San Juan ang isang malalim na pag-uusap sa gabi sa Herusalem sa pagitan ni Hesus at ni Nicodemo, isang kilalang Pariseo at pinuno ng mga Hudyo (kasapi ng Sanedrin). Lumapit si Nicodemo kay Hesus 'nang gabi'—isang detalyeng may malalim na sagisag sa Ebanghelyo ni Juan na kumakatawan sa makataong pag-iingat at sa espirituwal na takipsilim ng isang kaluluwang humahakbang mula sa anino ng Lumang Kautusan patungo sa Tunay na Liwanag ng sanlibutan (Juan 1:9). Bagama't kinikilala niya si Hesus bilang gurong mula sa Diyos dahil sa Kanyang mga himala, tumanggap si Nicodemo ng pahayag na higit sa karunungan ng mga eskriba: ang pagpasok sa Kaharian ng Diyos ay nangangailangan ng muling pagsilang mula sa itaas sa pamamagitan ng Binyag at ng ipinakong pag-ibig ng Bugtong na Anak ng Ama (Katesismo ng Simbahang Katolika, CCC 458, 1215, 1257).
Isilang Mula sa Itaas sa Tubig at Espiritu: Ang Misteryo ng Pagbabagong-Buhay sa Binyag
Binuksan ni Hesus ang pag-uusap sa isang taimtim na dobleng 'Amen': 'Katotohanan, katotohanang sinasabi ko sa iyo, malibang ang isang tao ay ipanganak mula sa itaas, hindi niya makikita ang kaharian ng Diyos' (Juan 3:3). Ginamit ni San Juan ang pang-abay na Griyego na anothen, na nangangahulugang 'muli' at 'mula sa itaas' (mula sa langit). Dahil kinuha lamang ang literal na kahulugan, nagtanong si Nicodemo kung paano makapapasok muli ang isang matanda sa sinapupunan ng kanyang ina. Nilinaw ni Hesus na ang espirituwal na muling pagsilang na ito ay nagaganap 'sa tubig at sa Espiritu' (Juan 3:5)—ang pangunahing pahayag sa Bagong Tipan tungkol sa Sakramento ng Binyag (CCC 1215, 1257).
Kung paanong kumikilos ang Espiritu ng Diyos sa ibabaw ng tubig noong unang paglikha sa Genesis 1:2 at nililiman ang Birheng Maria sa Pagbabalita ng Anghel upang ipaglihi ang Nagkatawang-taong Salita, bumababa rin ang Espiritu Santo sa tubig ng binyag upang gawing mga ampon na anak ng Diyos ang mga mananampalataya. Hindi tulad ng pagsilang sa laman na nagpapamana ng mahinang kalikasan ng tao, ang pagsilang sa Espiritu ay nagkakaloob ng banal na buhay. Gaya ng hangin (pneuma, na nangangahulugang 'hangin' at 'Espiritu') na umiihip kung saan nito nais, binabago ng Espiritu Santo ang puso mula sa loob upang umawit ng bagong papuri gaya sa mga Salmo.
"Sumagot si Hesus: 'Katotohanan, katotohanang sinasabi ko sa iyo, malibang ang isang tao ay ipanganak sa tubig at sa Espiritu, hindi siya makapapasok sa kaharian ng Diyos. Ang ipinanganak sa laman ay laman, at ang ipinanganak sa Espiritu ay espiritu.'"
— Juan 3:5–6 (Direktang salin pangliturhiya mula sa tekstong Griyego)
Ang Tansong Ahas na Itinaas at ang Walang-Hanggang Pag-ibig ng Ama
Nang itanong ni Nicodemo kung paano mangyayari ang makalangit na muling pagsilang na ito, itinuro ni Hesus ang Misteryo Paskuwa sa pamamagitan ng isang larawan sa Matandang Tipan mula sa Mga Bilang 21:4–9. Noong panahon ng Exodo sa ilang, nang matuklaw ng makamandag na mga ahas ang mga Israelita, iniutos ng Diyos kay Moises na maglagay ng tansong ahas sa isang tikin upang ang sinumang tumingin dito nang may pananampalataya ay gumaling. Sa teolohiya ni Juan, ang pandiwang 'itaas' (hypsoo) ay tumutukoy kapwa sa pagtataas kay Kristo sa kahoy ng Krus at sa Kanyang maluwalhating pagdakila sa kanan ng Ama.
"At kung paanong itinaas ni Moises ang ahas sa ilang, gayon din dapat itaas ang Anak ng Tao, upang ang bawat sumampalataya sa kanya ay magkaroon ng buhay na walang hanggan. Sapagkat gayon na lamang ang pag-ibig ng Diyos sa sanlibutan, kaya ibinigay niya ang kanyang Bugtong na Anak, upang ang sinumang sumampalataya sa kanya ay huwag mapahamak, kundi magkaroon ng buhay na walang hanggan."
— Juan 3:14–16 (Direktang salin pangliturhiya mula sa tekstong Griyego)
Mula sa Krus na iyon, kung saan matapat na nakatayo si Maria na Ina ni Hesus, dumaloy ang dugo at tubig na sumasagisag sa Eukaristiya at Binyag. Gaya ng binigyang-diin ni Papa Francisco at ng Katesismo (CCC 458), inihahayag ng Juan 3:16 ang pinakadahilan ng Pagkakatawang-tao at Pagpapakasakit: hindi sinugo ng Diyos ang Kanyang Anak upang hatulan ang sugatang mundo, kundi upang pagalingin at iligtas ang sangkatauhan.
Mga Pangunahing Punto
- Dalawang Kahulugan ng Anothen: Ang 'ipanganak mula sa itaas' (Juan 3:3) ay nagtuturo na ang kaligtasan ay hindi sariling gawa ng tao, kundi libreng makalangit na pagbabagong-buhay mula sa Diyos.
- Sakramental na Kailangan ng Binyag: Ang salitang 'ipanganak sa tubig at sa Espiritu' (Juan 3:5) ang pundasyon ng turo ng Simbahan sa Binyag bilang sakramento ng bagong buhay (CCC 1215, 1257).
- Larawan ng Tansong Ahas: Kung paanong ang pagtingin sa tansong ahas ni Moises ay nagpagaling sa Israel sa ilang (Mga Bilang 21:9), ang pagtingin nang may pananampalataya kay Kristo sa Krus ay nagbibigay ng buhay na walang hanggan.
- Ang Puso ng Ebanghelyo (Juan 3:16): Ang pagkakaloob ng Ama sa Kanyang Bugtong na Anak ay nagpapakita ng mapanubos na awa ng Diyos para sa kaligtasan ng sanlibutan (CCC 458).
- Mula sa Gabi Patungo sa Liwanag: Lumago ang pananampalataya ni Nicodemo mula sa pagdalaw sa gabi hanggang sa kanyang matapang na pag-aalay ng mira at aloe sa libing ni Hesus sa Kalbaryo (Juan 19:39).

Paghakbang Mula sa Kadiliman Patungo sa Liwanag ng Katotohanan
Ano ang mensahe ng pakikipag-usap ni Nicodemo kay Hesus para sa mga mananampalataya ngayon? Maraming Kristiyano ang nagsisimula sa kanilang espirituwal na paglalakbay tulad ni Nicodemo—naaakit sa mga tanda ni Kristo ngunit nag-aatubiling isuko ang kanilang katayuan o sariling pang-unawa. Gayunman, ang biyayang itinanim noong gabing iyon ay namunga nang ipagtanggol ni Nicodemo si Hesus sa harap ng Sanedrin (Juan 7:50–51) at lumantad sa liwanag sa Golgota upang parangalan ang bangkay ng Hari (Juan 19:39–42). Sa pagsasabuhay ng ating binyag at pagtingin sa Krus, tinatawagan tayong 'gumawa ng katotohanan at lumapit sa liwanag' (Juan 3:21).
