Tân Ước mở đầu bằng bốn sách Tin Mừng — không phải bốn tiểu sử máy móc lặp nhau, mà bốn chứng nhân thần khải về cùng một Đức Giê-su Kitô. Theo hướng nghiên cứu phổ biến, Mác-cô là Phúc âm ngắn nhất và có thể là nguồn chữ của Mát-thêu và Luca cùng một tài liệu giả định “Q”; đó là Synoptic Problem mà Wikipedia tóm tắt rõ. Britannica — Gospel giải thích từ euangelion (tin mừng) trong thế giới Hy Lạp-Rô-ma. Bible Gateway giúp bạn đọt Gioan 1 song song với Mát-thêu 1 để thấy khác biệt ngay từ mở đầu.
Mát-thêu: vương quyền và luật được làm trọn
Phúc âm Mát-thêu viết cho cộng đồng gốc Do Thái nhiều hơn, nhấn Đức Giê-su là Đa-vít, các bài diễn thuyết dài (Bát Phúc, những lời nguyền về các thầy thông luật và biệt phái), và sứ mệnh rao giảng cho muôn dân ở cuối sách. Đọt Mát-thêu giúp hiểu cách Hội Thánh sơ khai đọt Cựu Ước qua Đức Kitô.
Mác-cô: nhịp nhanh, thập giá sớm
Mác-cô dùng từ “tức thì” liên tục; nhân vật môn đệ thường không hiểu; trọng tâm dồn về thập giá — nơi con người thật của Đức Giê-su được bày tỏ. Đây thường là Phúc âm đề nghị cho người mới vì ngắn và kịch tính.
Luca: lòng thương xót, phụ nữ, người ngoại
Luca kết hợp với Công vụ Tông Đồ như tập một–hai; nhấn Thánh Thần, cầu nguyện, tiệc, người bị loại trừ được kêu gọi, và câu chuyện đồng hành tới Em-mau. Phúc âm này đặc biệt giàu cho thánh lễ và đời sống mục vụ xã hội.
Gioan: dấu chỉ, bảy ‘Tôi là’, và Logos
Gioan khác mạnh: mở đầu thần học Logos, bảy “Tôi là”, các dấu lạ như dấu chỉ (signs) dẫn tới đức tin, và các bài tường thuật dài (như cô bên giếng). Đây không phải “Phúc âm thiêng hơn” các sách kia mà là thể loại khác phục vụ chứng tỏ Đức Giê-su là Con Thiên Chúa.
Cách đọt đề xuất
Chọn một biến cố (ví dụ biến hình, vào Giê-ru-sa-lem, khổ nạn) và đọt đoạn tương ứng trong cả bốn sách trong một buổi — phương pháp “song song” mà các hướng dẫn học Kinh Thánh cổ điển vẫn khuyên.
Tóm tắt
- Bốn Phúc âm = bốn chứng nhân về một Đức Giê-su; không máy móc trùng lặp.
- Mát-thêu: vương quyền, diễn thuyết; Mác-cô: nhịp, thập giá; Luca: thương xót; Gioan: dấu chỉ và Logos.
- Vấn đề Tam đồng quan hệ: công cụ học thuật, không thay thế đức tin Hội Thánh.
- Đọt song song pericopes để thấy phong phú chứ không mâu thuẫn vô ích.
