Trong Hy Lạp Tân Ước, agapē (ἀγάπη) thường chỉ tình yêu tự hiến, định hướng tới phúc lành người được yêu — nổi bật trong thư Phao-lô và Phúc âm Gioan. Điều đó không có nghĩa mọi chỗ dịch “yêu” đều là agapē, cũng không có nghĩa các từ khác (philia, storgē, erōs trong văn hóa Hy Lạp rộng hơn) vô giá trị — ngữ cảnh quyết định.
Hesed: ân tình giao ước
Tiếng Híp-bơ-rơ hesed (thường dịch “ân tình”, “tình thương trung tín”) gắn với giao ước: Thiên Chúa giữ lời dù con người bất trung. Thánh vịnh ca ngợi hesed Chúa “tồn tại muôn đời”. Đọt Cựu Ước với từ này giúp thấy agapē trong Tân Ước không đến từ hư không mà kế thừa lòng trung tín của Thiên Chúa đã bày tỏ trong lịch sử Israel.
Ứng dụng mục vụ
Đừng dùng “agapē” để hạ thấp tình bạn hay tình cảm gia đình — Kitô giáo thánh hóa mọi tình yêu chân thật. Cũng đừng dùng “yêu theo kinh thánh” để biện hộ ngược lại Giáo huấn về hiến dâm và công bằng; tình yêu Kitô gắn với chân lý và sự thánh (xem thư nói về tình yêu trong chủ đề Kinh Thánh của site).
Thánh vịnh là “trường học” của hesed
Độc giả muốn cảm nhận hesed nên dành thời gian với Thánh vịnh 51, 89, 136 — mỗi bài có nhịp riêng (sám hối, than thở, tạ ơn) nhưng đều quay về lòng trung tín của Chúa. Không cần thuộc tiếng Híp-bơ-rơ: chỉ cần đọt chậm bản dịch, gạch chân mỗi lần gặp cụm “ân tình / tình thương” và hỏi: ở đây Thiên Chúa trung tín theo cách nào?
Agapē và bác ái cụ thể
Thư nói về đức mến không thay thế hành động: agapē kêu gọi việc lành đối với người khó ưa, người nghèo, kẻ thù — đúng nghĩa “tự hiến” chứ không ở lại trong cảm xúc êm ái. Bài thuật ngữ này cố ý không nhắc lại dài định nghĩa trong Sách Giáo lý; anh chị em có thể tra mục về đức mến trong CCC song song khi học.
Hai ngôn ngữ, một Thiên Chúa trung tín
Đừng tách hesed (Cựu Ước) và agapē (Tân Ước) thành hai “loại yêu” đối lập như hai Thiên Chúa khác nhau — đó là lỗi Marcion cổ đại đã bị Hội Thánh bác. Trong kinh nguyện phụng vụ, cả hai sắc thái hòa trong một lời cầu: tạ ơn ân tình và xin đổ đầy tình yêu mới trong Đức Kitô.
