Wielu ludzi, którzy po raz pierwszy czytają Pismo Święte, myśli, że jest to jedna książka napisana przez jednego autora. W rzeczywistości Pismo Święte jest zbiorowiskiem składającym się z dziesiątek ksiąg — poezji, historii, prawa, proroctw, Ewangelii, listów — które powstały na przestrzeni wielu wieków. Pytanie „kto napisał?” należy zatem rozdzielić na dwa poziomy: autor ludzki (język, kultura, kontekst) oraz autor nadprzyrodzony, którego Kościół nazywa Duch Święty, prowadzącym, aby Słowo Boże rzeczywiście było Słowem Boga aż do dnia dzisiejszego (Dei Verbum).
Autor ludzki: wielu autorów, wiele kontekstów
Mojżesz jest tradycyjnie związany z Pięcioksięgiem; Psalmy noszą imię króla Dawida lub kapłanów; księgi prorockie zapisują słowa Izajasza, Jeremiasza itd.; Ewangelie są związane z Mateuszem, Markiem, Łukaszem, Janem; listy apostolskie noszą imiona Pawła, Piotra, Jakuba… Współcześni uczeni dyskutują również o autorach pomocniczych, redaktorach oraz tradycji ustnej przed ustaleniem tekstu — to nie umniejsza wartości natchnienia, lecz pomaga nam zrozumieć odpowiedni gatunek i kontekst.
Dlaczego Kościół mówi, że Duch Święty jest “autorem”?
Wiara katolicka potwierdza Bóg jest ostatecznym autorem Pisma Świętego: przez ludzi i ich kulturę, Bóg pragnie dać nam to, co jest potrzebne do zbawienia. Dlatego musimy zrozumieć zarówno tekst historyczny (pytanie: co autor ludzki chciał powiedzieć współczesnym czytelnikom?), jak i Słowo żywe (pytanie: co Bóg chce powiedzieć Kościołowi dzisiaj w jedności z tradycją?). Oba pytania się nie wykluczają.
Ponieważ każdy rozdział został opracowany przez Boga, wszystkie słowa Pisma Świętego są natchnione przez Boga i mają wartość do nauczania, napominania, poprawiania, wychowywania w sprawiedliwości.
— 2 Tymoteusza 3:16 (uwaga referencyjna — tłumaczenie może się różnić)Kanon: dlaczego te księgi są prawdziwe?
Pytanie „kto wybrał księgi do Pisma Świętego?” nie ma odpowiedzi w stylu nocnego zebrania z protokołem. Przez wiele wieków Kościół w jedności rozpoznał — pod kierunkiem Ducha Świętego — te księgi, które były czytane, głoszone i uznawane za objawienie dla życia wiary. Kanon katolicki (obejmujący księgi Starego Testamentu, które Kościół Jezusa Chrystusa odziedziczył, oraz cały Nowy Testament) jest wynikiem świadectwa wspólnoty, a nie osobistych upodobań. Kiedy czytamy w domu, warto zachować jedność z kanonem nauczanym przez parafię: unikać dodawania obcych ksiąg lub pomijania ksiąg, które Kościół nadal ogłasza w liturgii — to również sposób na uszanowanie znaczenia “Pisma Świętego Kościoła”.
Natchnienie i odpowiedzialność czytelnika
Natchnienie zapewnia, że Pismo Święte jest prawdziwe w sensie, w jakim Bóg pragnie je dać dla zbawienia, nie przekształca każdej frazy w “absolutnie zrozumiałą” bez potrzeby nauki czy pasterza. Duch Święty działa w Słowie i w Kościele; dlatego wierni powinni czytać powoli, korzystać z komentarzy, pytać proboszcza, porównywać czytania niedzielne. Takie podejście unika dwóch skrajności: indywidualizmu (tylko ja i książka, bez nauczania) oraz obojętności (traktowanie Pisma Świętego jak starożytnej opowieści, która nie ma wpływu na życie).
Podsumowując
- Pismo Święte ma wielu autorów ludzkich i wiele gatunków.
- Kościół uznaje prawdziwość Pisma Świętego w przekazywaniu nam prawdy potrzebnej do zbawienia.
- Czytanie łączy kontekst historyczny i wiarę Kościoła, aby uniknąć błędnych interpretacji.
