Agano Jipya linaanza na vitabu vinne vya Injili — si hadithi nne zinazofanana, bali waandishi wanne wa ushuhuda wa kimungu kuhusu cùng một Yesu Kristo. Kulingana na mwelekeo wa utafiti maarufu, Marko ni Injili fupi zaidi na inaweza kuwa chanzo cha maandiko ya Mathayo na Luka pamoja na hati ya kudhaniwa “Q”; hiyo ni Tatizo la Synoptic ambalo Wikipedia inakielezea kwa uwazi. Britannica — Injili inaelezea neno euangelion (injili) katika ulimwengu wa Kigiriki-Roma. Bible Gateway inakusaidia kusoma Yohana 1 sambamba na Mathayo 1 ili kuona tofauti tangu mwanzo.
Mathayo: utawala na sheria inatimizwa
Injili ya Mathayo imeandikwa kwa jamii ya Kiyahudi zaidi, ikisisitiza Yesu ni Daudi, hotuba ndefu (Baraka, laana kwa waandishi wa sheria na Mafarisayo), na ujumbe wa kuhubiri kwa mataifa yote mwishoni mwa kitabu. Kusoma Mathayo kunasaidia kuelewa jinsi Kanisa la awali lilivyoelewa Agano la Kale kupitia Kristo.
Marko: kasi ya haraka, msalaba mapema
Marko anatumia neno “mara moja” mara kwa mara; wahusika wanafunzi mara nyingi hawaelewi; mkazo unalenga msalaba — mahali ambapo utu halisi wa Yesu unafichuliwa. Hii mara nyingi ni Injili inayopendekezwa kwa wapya kwa sababu ni fupi na ya kusisimua.
Luka: huruma, wanawake, wageni
Luka inahusishwa na Matendo ya Mitume kama sehemu moja–mbili; inasisitiza Roho Mtakatifu, maombi, karamu, watu waliotengwa wanaitwa, na hadithi ya kuandamana hadi Emau. Injili hii ina utajiri wa kipekee kwa ibada na maisha ya huduma ya kijamii.
Yohana: ishara, saba ‘Mimi ni’, na Logos
Yohana ni tofauti sana: inaanza na teolojia ya Logos, saba “Mimi ni”, ishara kama alama (signs) zinazoelekea kwa imani, na hadithi ndefu (kama ile ya mwanamke kwenye kisima). Hii si “Injili takatifu zaidi” kuliko vitabu vingine bali ni aina tofauti inayohudumia kuthibitisha Yesu ni Mwana wa Mungu.
Njia ya kusoma inashauriwa
Chagua tukio moja (mfano, mabadiliko ya sura, kuingia Yerusalemu, mateso) na usome sehemu inayohusiana katika vitabu vyote vinne kwa pamoja — mbinu ya “sambamba” ambayo mwongozo wa kujifunza Biblia wa jadi bado unashauri.
Muhtasari
- Injili nne = mashuhuda wanne kuhusu Yesu mmoja; si kurudiarudia kwa mitindo isiyo na maana.
- Mathayo: utawala, hotuba; Marko: kasi, msalaba; Luka: huruma; Yohana: ishara na Logos.
- Swali la uhusiano wa Tatu: chombo cha kitaaluma, si mbadala wa imani ya Kanisa.
- Usome sambamba perikopi ili kuona utajiri si mizozo isiyo na maana.
